LEGWANY

Do tej wielkiej rodziny (Iguanidae) należy blisko 600 gatunków jaszczurek Nowego Świata, żyjących w Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej; nieliczne gatunki znane są również z Madagaskaru, Melanezji i Polinezji ( wyspy Fidżi i Tonga ). Nie występują na pozostałych kontynentach ( w Starym Świecie ), które zasiedlone są przez jaszczurki spokrewnione z legwanami - agamy.

Rodzina legwanów to nie tylko bardzo liczna, ale także bardzo zróżnicowana grupa w której obrębie powstały formy przystosowane do życia w różnych typach środowisk.

Najmniejsze legwany mają około 10 cm. długości, największe dochodzą do 2 m. Wiele z nich zwłaszcza duże formy, wyglądem przypomina wymarłe jaszczurki ery mezozoicznej. U wielu legwanów występują charakterystyczne dla nich rozmaite, często bardzo wyszukane wyrostki, grzebienie, fałdy skórne, tworzące osobliwe ozdoby - hełmy, kołnierze, rogi, które nadają ich właścicielom niekiedy bardzo dziwny wygląd, tym bardziej, że często są jaskrawo ubarwione, przy czym barwy mogą się szybko zmieniać. Cechy te są silnie rozwinięte zwłaszcza u samców, które bronią zajętego terenu i walczą o samice staczając zażarte, choć bezkrwawe na ogół boje. Nastroszone grzebienie i kryzy mają przestraszyć przeciwnika; im większy grzebień, większy kołnierz, bardziej jaskrawe barwy, tym okazalej i groźniej prezentuje się jego właściciel. Taka demonstracja siły i dobrej kondycji najczęściej wystarczy, by słabszy przeciwnik wycofał sięz walki.

Wszystkie legwany mają dobrze rozwinięte obie pary kończyn, służących do poruszania się na lądzie. U większych gatunków przystosowanych do łażenia po drzewach palce są chwytne i pozwalajązwierzęciu utrzymać się na nierównościch kory lub służą do obejmowania drobnych gałązek. Ważną częścią ciała jest ogon, który zwykle jest znacznie dłuższy niż tułów wraz z głową. Ogon jest pomocny podczas ruchu, umięśniony i ruchliwy jest też skutecznym narzędziem obronnym; smagnięcie ogonem może być bardzo przykre nawet dla dużego napastnika lub rywala.

Legwany przystosowały się do życia w bardzo różnych warunkach. Są wśród nich gatunki żyjące na pustynich, stepach, wysoko w górach, w tropikalnych lasach deszczowych, a jeden gatunek żyje nawet w morzu. Większość legwanów żywi się drobnymi zwierzętami, ale zdarzają się też formy roślinożerne lub wszystkożerne.

W lasach galeriowych Ameryki Środkowej i północnej części Ameryki Południowej pospolitym gatunkiem jest legwan zielony (Iguana iguana), wprowadzony też na niektóre wyspy Morza Karaibskiego.

Wiele gatunków dużych legwanów spotkać można w różnych częściach Ameryki, jednak chyba najbardziej niezwykły, wśód dużych jaszczurów jest legwan morski ( AMBLYRHYNCHUS CRISTATUS ), żyjący na wybrzeżach Wysp Galapagos. Jest to jedyna jaszczurka, która bez żadnych zastrzeżeń może być nazywana morskim zwierzęciem. Legwany te żywią się morskimi wodorostami, które znajdują się przy brzegu nad wodą lub pod powierzchnią; na żerowiska wyruszają rano podczas odpływu i pasą się na odsłoniętym obszarze morza. Najedzone wygrzewają się na skałąch, noc spędzają ukryte zwykle w szczelinach skalnych. Dobrze pływają; poruszają sie w wodzie wyginając na boki ciało wraz z długim wiosłowatym ogonem, podczas gdy nogi są przyciśnięte do boków.